Ösen enjamlar öndürýän senagat pudaklary bolan senagatlaşan ýurtlarda umumy önümiň takmynan 50% -i kebşirleme bilen baglanyşykly kärhanalardan gelýär. Bazar bäsdeşligini ýokarlandyrmak üçin önüm öndürijiler önümçiligiň netijeliliginiň ýokarlanmagyny we önümiň çykdajylarynyň azalmagyny barha köp talap edýärler. Kebşirleme netijeliligini ýokarlandyrmak üçin dürli çemeleşmeler, mysal üçin, adatdan daşary kebşirleme parametrlerini ulanmak,gibrid kebşirleme, köp simli ýa-da köp ýaýly kebşirleme, şeýle hem gowulandyrylan kebşirleme simleri ulanylyp bilner. Bu ösen kebşirleme prosesleri kebşirleme önümçiliginiň netijeliligini ep-esli ýokarlandyrdy, giňden ulanylyşyny gazandy we möhüm goşant goşdykebşirleme tehnologiýasyny ösdürmek.

XXI asyra gadam basan ylmyň we tehnologiýanyň çalt ösmegi bilen, ýokary netijeli kebşirleme barha köp üns çekdi we kebşirleme tehnologiýasyny öwrenmekde we ulanmakda ýurduň içinde we halkara derejesinde ösüş meýiline öwrüldi. Öň ýokary netijeli kebşirlemede kebşirleme materiallarynyň kämilleşdirilmegi esasy üns merkezinde boldy. Soňky ýyllarda kebşirleme awtomatlaşdyryşynyň kämilleşdirilmegi ýokary netijeli kebşirleme tehnologiýasynyň we ýokary tizlikli kebşirleme ýa-daýokary çökündi tizligi bilen kebşirlemekgeljekki ösüş ugry boldy. "Ýokary netijeli kebşirleme tehnologiýasy" diýilýän zat, esasan, ýokary tizlikli kebşirleme, ýokary çökündi tizligindäki kebşirleme we ýokary kebşirleme netijeliligindäki kebşirleme ýaly tehnologiýalaryň toplumyny aňladýar.

(1) Kebşirleme netijeliligini ýokarlandyrmagyň usullary

Kebşirleme önümçiliginiň netijeliligini ýokarlandyrmak iki tarapy öz içine alýar: biri kebşirleme materiallarynyň ereme tizligini ýokarlandyrmaga gönükdirilen ýokary çökündi tizligindäki kebşirleme bolup, bu bolsa bir wagtyň birinde has köp kebşirleme materiallaryny eremegi talap edýär, esasan galyň plastinka kebşirlemek üçin ulanylýar, çökündi tizligi sagatda 30 kg çenli; beýlekisi bolsa kebşirleme tizligini ýokarlandyrmaga gönükdirilen ýokary tizlikli kebşirleme bolup, onuň esasy başlangyç nokady kebşirleme togyny artdyrmak we kebşirleme ýylylygynyň girmegini takmynan üýtgewsiz saklamak üçin kebşirleme tizligini ýokarlandyrmakdyr, esasan inçe plastinka kebşirlemek üçin ulanylýar, kebşirleme tizligi adaty CO₂ gaz goragly kebşirlemeden takmynan 3-8 esse ýokarydyr.

Häzirki ylmy-barlag, işläp düzmek we önümçilikde ulanylyş ýagdaýyndan, kebşirleme önümçiliginiň netijeliligini ýokarlandyrmak üçin aşakdaky usullar bar:

• Kebşirleme çökündisiniň tizligini ýokarlandyrmak üçin gorag gazlarynyň dürli kombinasiýalary arkaly simiň iň ýokary ereme tizligini ýokarlandyryň.
• Kepşirleme netijeliligini ýokarlandyrmak üçin lazer-ýaýly gibrid kepşirleme, lazer-plazma ýaýly gibrid kepşirleme we ş.m. ýaly gibrid ýylylyk çeşmelerini ulanyň.
• Kebşirleme önümçiliginiň netijeliligini ýokarlandyrmak üçin köp simli iýmitlendirmegi ýa-da gyzgyn simli iýmitlendirmegi kabul ediň, mysal üçin, iki simli (ýa-da köp simli) gaz bilen goraglanan kebşirleme, köp simli suwasty ýaý bilen kebşirleme, gyzgyn simli gaz bilen goraglanan kebşirleme we ş.m.
• Ýaýyň siňdiriş ukybyny ýokarlandyrmak, kebşirleme kesişiginiň ölçegini azaltmak we kebşirleme netijeliligini ýokarlandyrmak üçin işjeň elementleriň özboluşly himiki häsiýetlerini ulanyň, mysal üçin, A-TIG kebşirleme, A-lazer usuly we ş.m.
• Kesmegiň kese-kesiginiň meýdanyny azaltmak we çöken metalyň mukdaryny azaltmak üçin oýugyň ölçegini kiçeldiň, mysal üçin, dar aralyk bilen kesmek.
• Kebşirleme tizligini ýokarlandyrmak üçin kebşirleme energiýa çeşmeleriniň ýörite çykyş tolkun görnüşlerini kabul ediň.

Häzirki wagtda, halkara derejede kesgitlenmesiýokary netijeli metal aktiw gaz (MAG) bilen kebşirlemek(DVS-No.0909-1 serediň): diametri 1,2 mm bolan sim üçin, simiň iýmitlendirme tizligi 15m/min-den ýokary ýa-da çökme tizligi 8kg/sag-dan ýokary bolan MAG kebşirleme ýokary netijeli MAG kebşirleme diýlip atlandyrylýar. Käbir ýokary netijeli MAG kebşirlemeleriniň çökme netijeliligi sagatda 20kg-a ýetip biler.

(2) Ýokary netijeli MAG kebşirleme materiallary

Häzirki wagtda MAG kebşirlemesiniň çökündi netijeliligini ýokarlandyrmagyň usullarynyň arasynda giňden ulanylýan usul kebşirlemek üçin berk simleri flux özenli simler bilen çalşyrmakdyr. Demir poroşogy bilen metal özenli simleri ulanmak, berk simler bilen deňeşdirilende çökündi netijeliligini 50% -den gowrak ýokarlandyryp biler. Mundan başga-da, gorag gazynyň düzümini sazlamak simiň çökündi netijeliligini ep-esli ýokarlandyryp biler.

• Gaty simler 1,0-1,2 mm diametrler üçin amatlydyr. Gaty inçe simleriň ýeterlik derejede berkligi sebäpli ýokary tizlikli simleriň berilmegine uýgunlaşmak kyn; diametri 1,2 mm-den uly simler bolsa ýokary tokda hem durnukly aýlanýan ýaý geçişini üpjün etmek aňsat däl.
• Fluks özenli simler 1,2-1,6 mm diametrleri kabul edip bilýär. Metal özenli we şlak emele getirýän fluks özenli simler uly kebşirleme parametrleri bilen ýokary netijeli MAG kebşirlemesini gazanyp bilýärler. Esasanam metal özenli simler üçin, metal poroşogynyň ýokary doldurma tizligi (45% çenli) sebäpli, 380A kebşirleme togy we 38V kebşirleme naprýaženiýesi bolan 1,6 mm diametrli metal özenli sim ulanylanda, simiň ereme tizligi sagatda 9,6 kg ýetip bilýär.

Metall özenli simleriň damja geçişi berk simleriňki ýalydyr. Fluks özenli simler adaty püskürtme geçişi we ýokary tizlikli gysga zynjyr geçişi görnüşinde kebşirlenip bilner, ýöne aýlanýan ýaý geçişini döredip bilmez. Rutil fluks özenli simleriň simi bermegiň iň ýokary tizligi 30m/min ýetip biler we esasy fluks özenli simleriň simi bermegiň tizliginiň ýokarky çägi takmynan 45m/min bolup, simiň ereme tizligi sagatda 20kg çenli ýetýär.

(3) Ýokary Netijeli MAG Kebşirlemede Damja Geçişiniň Görnüşleri

Adaty MAG kebşirlemesinde, kebşirleme togy artanda, damja geçiş görnüşi gysga zynjyr geçişinden, şar görnüşli geçişden püskürme geçişine üýtgeýär. Gowy kebşirleme emele gelmegini üpjün etmek şerti bilen, damja püskürme geçişi üçin çäkli tok takmynan 400A-dyr.

Ýokary çökündi tizligindäki MAG kebşirlemesinde, köp komponentli gorag gazlarynyň fiziki häsiýetlerini hemmetaraplaýyn ulanmak we simiň uzaldylmagyny degişli derejede artdyrmak arkaly, adaty bolmadyk MAG kebşirlemesiniň ýokary tok we ýokary woltly diapazonynda simiň ereme tizligini ep-esli ýokarlandyrmak mümkin we şol bir wagtyň özünde damja geçiş morfologiýasy hem möhüm üýtgeşmelere sezewar bolýar. Onuň esasy görnüşleri: adaty püskürme geçişi, ýokary tizlikli gysga zynjyr geçişi, aýlanýan püskürme geçişi we ýokary tizlikli püskürme geçişi.

• Adaty püskürtme geçirijilik ýaýy: ulgamyndaýokary tizlikli kebşirleme, püskürtme geçirijilik ýaýynyň sim bilen iýmitlendirme tizligi 15-20m/min aralygyndadyr.
• Ýokary tizlikli gysga zynjyrly geçirijilik ýaýyÝokary tizlikli gysga zynjyrly geçirijilik ýaýy, simiň iýmitlendirme tizligi aralygynda kebşirleme naprýaženiýesini azaltmak we gurak uzaldyşyny 15-20m/min aralygynda artdyrmak arkaly gazanylýar. Gurak uzaldyşynyň 40 mm-e çenli artmagy sebäpli, simiň ujy ýumşaýar we simiň okundan 1-2 mm süýşüp aýlanyp başlaýar. Aýlanýan simiň ujy kebşirlemeniň iki tarapynda hem döwürleýin gysga zynjyrly geçirijiligi döredýär.
• Aýlanýan püskürtme geçirijilik ýaýyAýlanýan ýaý simiň ujy ýokary tok bilen ýumşadylanda we ýaý güýji bilen sowulanda döreýär. Diametri 1-2 mm bolan simler üçin simiň iýmitlendirme tizliginiň 25m/min ýa-da ondan ýokary bolmagy talap edilýär we deň bolan minimal kebşirleme togy takmynan 450A-dyr. Simiň erkin ujunyň sim okundan umumy çetleşmesi birnäçe millimetre deňdir, muny kebşirleme wagtynda ýalaňaç göz bilen synlap bolýar.
• Ýokary tizlikli püskürtme geçirijilik ýaýy: Ol damjalaryň ok boýunça geçirilmegi bilen häsiýetlendirilýär, simiň iýmitlendirme tizligi 20m/min-den geçýär we damjanyň ululygy simiň diametrine takmynan deňdir. Ýaýda damjalaryň bir-bir geçirilmegi bilen deňeşdirilende, bu proses iň gowy täsir edýär. Damjalary bölmek prosesi şol bir görnüşde gaýtalanýar we dar, konsentrirlenen we göz gamaşdyryjy plazma şöhlesi ýokary tizlikli püskürtme geçiriş ýaýynyň häsiýetnamasydyr. Ýumşadylan simiň ujy aşak düşende, ýaýyň uzynlygy kiçelýär we plazma ýaý sütüniniň giňelmegi bilen, soňra ereýän damja bilen simiň ujynyň arasynda suwuk köprü emele gelýär. Suwuk köprü elektromagnit gysyş güýjüniň täsiri astynda yzygiderli gysylýar we ýaýy has giň edýär. Simiň ujy bilen damjanyň arasyndaky köprü ýeterlik derejede kiçi bolanda, köprüniň daşynda plazma emele gelýär. Köprü döwülen pursadynda ýokary tizlikli püskürtme geçiriş ýaýy täzeden janlanýar we dar we konsentrirlenen plazma akymyny emele getirýär. Ýokary tizlikli püskürtme geçiriş ýaýy üçin, çuňňur, ýöne dar penetrasiýa görnüşi sebäpli, kebşir köki ereýän metal bilen doly doldurylyp bilinmeýär.