Ösen Kebşirleme Tehnologiýalary näme?
Ylmyň we tehnologiýanyň ösüşi kebşirleme tehnologiýasynda yzygiderli öňe gidişlige itergi berdi we täze kebşirleme usullarynyň peýda bolmagyna getirdi. Öňdebaryjy kebşirleme tehnologiýalary adaty usullardan has ösen birleşdiriji usullary aňladýar (meselem, goragly metal ýaý kebşirleme, suwasty ýaý kebşirleme we adaty gaz metal ýaý kebşirleme). Bu ösen kebşirleme usullarynyň peýda bolmagy we öwrenilmegi pudagara integrasiýanyň netijesidir. Öňdebaryjy kebşirleme tehnologiýalary (meselem, ýokary energiýaly şöhle kebşirleme, lazer-ýaý gibrid kebşirleme, wakuum diffuziýa kebşirleme werobotlaşdyrylan kebşirleme) elektronika, energetika, awtoulag, awiakosmos, ýadro senagatynda we beýleki pudaklarda ulanyldy. Olar jemgyýetçilik we tehnologiki ösüşi höweslendirmekde ýörite materiallary we gurluşlary kebşirlemekde möhüm we ornuny tutup bolmajak rol oýnaýarlar.
Öňdebaryjy materiallary kebşirlemek ýokary tehnologiýalaryň ösüşi bilen berk baglanyşyklydyr we özboluşly we ornuny tutup bolmajak funksiýalara eýedir. 20-nji asyrda çalt ösüşden soň, kebşirlemek tehnologiýasy häzirki zaman senagatynyň möhüm halkasy hökmünde XXI asyra ýetişen ulgam bilen girdi we el önümçiliginden mehanizirlenen, awtomatlaşdyrylan, maglumata esaslanýan we akylly önümçilike geçdi. Bu kebşirlemek ylmynda we inženerçiliginde täze döwrüň alamatydyr.
(1) Lazer-Arka Gibrid Kebşirleme
Ýokary energiýaly şöhle gaýtadan işlemek tehnologiýasy XXI asyryň iň geljegi uly gaýtadan işlemek tehnologiýasy hökmünde kabul edilýär, "material gaýtadan işlemek we önümçilik tehnologiýasyna rewolýusiýa üýtgeşmeleri getirýändigine" ynanylýar we häzirki wagtda iň çalt ösýän we iň köp öwrenilen tehniki ugurdyr.
Ösüşikebşirleme enjamlaryUly möçberli tarap iki many berýär: biri enjamyň kuwwatynyň artmagy, beýlekisi bolsa enjam tarapyndan kebşirlenýän bölekleriň ulalmagydyr. Öňdebaryjy kebşirleme enjamlaryna, esasanam lazer kebşirleme we elektron şöhle kebşirleme enjamlaryna bir gezeklik maýa goýumlarynyň köp bolmagy sebäpli, kuwwatyň artmagy, aralaşma çuňlugynyň we kebşirleme prosesiniň durnuklylygynyň gowulanmagy kebşirleme çykdajylaryny deňeşdirip, senagat üçin kabul ederlikli edip biler. Şonuň üçin lazerlere gönükdirilen gibrid kebşirleme tehnologiýasy ünsi özüne çekdi. Aslynda, lazer-ýaý gibrid kebşirleme 1970-nji ýyllarda teklip edildi, ýöne durnukly senagat ulanylyşlary diňe soňky ýyllarda peýda boldy, esasan lazer tehnologiýasynyň we ýaý kebşirleme enjamlarynyň ösmeginden, esasanam lazer güýjüniň we ýaý dolandyryş tehnologiýasynyň kämilleşdirilmeginden peýda gördü. Lazer-ýaý gibridi esasan lazeriň wolfram inert gaz (TIG) ýaýy, plazma ýaýy we işjeň ýaý bilen utgaşmagyny öz içine alýar. Lazer bilen ýaýyň özara täsiri arkaly her bir kebşirleme usulynyň kemçiliklerini ýeňip geçmek bolýar, netijede gowy gibrid täsir gazanylýar.
Lazer-ýaýly gibrid kebşirleme, esasan iki täsire esaslanyp, kebşirleme netijeliligini ep-esli ýokarlandyrýar: birinjiden, ýokary energiýa dykyzlygy kebşirleme tizliginiň ýokarlanmagyna we iş böleginiň ýylylyk ýitgisiniň azalmagyna getirýär; ikinjiden, iki ýylylyk çeşmesiniň özara täsiriniň üst-üst ýerleşiş täsiri. Polady kebşirlände, lazer plazmasy ýaýy durnuklaşdyrýar; şol bir wagtyň özünde, ýaý ereýän howuzuň açar deşigine girýär we energiýa ýitgisini azaldýar. Lazer we TIG-iň utgaşmasy kebşirleme tizligini ep-esli artdyryp biler, bu bolsa TIG kebşirlemesinden iki esse töweregi. Volfram elektrodynyň aşynmagy hem ep-esli azaldylýar, bu bolsa onuň hyzmat möhletini uzaldýar; oýuk burçy hem ep-esli azaldylyp bilner we kebşirleme kesiş meýdany lazer kebşirlemesine meňzeşdir. Lazer-ýeke ýaýly gibrid kebşirleme bilen deňeşdirilende, lazer-goşa ýaýly gibrid kebşirleme, kebşirleme ýylylyk girişini 25% azaldyp we kebşirleme tizligini takmynan 30% artdyryp biler.
Lazer-ýaý (ýa-da plazma ýaý) gibrid kebşirlemegiň esasy artykmaçlyklary kebşirleme tizliginiň we aralaşma çuňlugynyň gowulanmagydyr. Ýaý gyzdyrylmagy sebäpli metalyň temperaturasy ýokarlanýar, metalyň lazere şöhlelendirijiligini peseldýär we ýagtylyk energiýasynyň siňdirilişini artdyrýar. Bu usul pes kuwwatly CO₂ lazer kebşirlemesinde, şeýle hem optiki süýüm geçirijili 12 kW CO₂ lazer kebşirlemesinde we 2 kW YAG lazerlerinde synagdan geçirildi we robot lazer-ýaý (ýa-da plazma ýaý) gibrid kebşirlemesiniň esasyny goýdy. Soňky ýyllarda lazer-ýaý gibridinden dörän gibrid kebşirleme tehnologiýasy uly ösüşe eýe boldy we onuň awiakosmos, harby we beýleki pudaklardaky çylşyrymly böleklerde ulanylmagyna barha köp üns berilýär. Häzirki wagtda ýokary energiýaly şöhleleri dürli ýaýlar bilen birleşdirýän gibrid kebşirleme tehnologiýasy ýokary energiýaly şöhle kebşirleme ulgamynda iň meşhur nokatlaryň birine öwrüldi.
(2) Sürtünme garyşdyryp kebşirlemek
Sürtünme bilen kebşirlemek (FSW) 1990-njy ýyllaryň başynda Beýik Britaniýanyň Kebşirleme Instituty (TWI) tarapyndan işlenip düzülen patentlenen kebşirleme tehnologiýasydyr. Ol kebşirlemesi kyn bolan reňkli däl metallary erişdirme bilen kebşirläp bilýär.
Sürtünme garyşdyryp kebşirlemegiň birleşdirmek prosesiniň ýönekeýligi, kebşirlenen birleşmede inçe dänejikler, gowy ýadawlyk görkezijisi, dartgynlylyk görkezijisi we egilme görkezijisi, simleri ýa-da gorag gazlaryny kebşirlemegiň zerurlygynyň ýoklugy, ýaý çyrasynyň ýoklugy we kebşirlenenden soň galyndy stres we deformasiýanyň pesligi ýaly artykmaçlyklary bar. Ol Ýewropanyň we Amerikanyň ösen ýurtlarynyň awiakosmos senagatynda ulanyldy we pes temperaturada işleýän alýumin ergininden ýasalan inçe diwarly basyş gaplaryny kebşirlemekde, uzynlykdaky kebşirlemeleriň göni ýanbaşy birleşmesini we tegelek kebşirlemeleriň aýlaw boýunça ýanbaşy birleşmesini tamamlamakda üstünlikli ulanyldy. Bu tehnologiýa täze ulaglaryň täze gurluş dizaýnynda kabul edildi we awiakosmosda, ulagda, awtoulag önümçiliginde we beýleki senagat pudaklarynda ulanyldy.
(3) Wakuum diffuziýa kebşirleme
Öňdebaryjy materiallaryň yzygiderli peýda bolmagy birleşdiriji tehnologiýalar üçin täze kynçylyklary döredýär. Gyzgynlyga çydamly erginler, ýokary tehnologiýaly keramika, metallarara birleşmeler we kompozit materiallar ýaly köp täze materiallaryň, esasanam dürli materiallaryň birleşdirilmegini adaty ergin kebşirlemek usullaryny ulanmak bilen amala aşyrmak kyn, şonuň üçin gaty ýagdaýda diffuziýa baglanyşygy we beýleki tehnologiýalar peýda boldy. Mysal üçin, superplastik emele getirme-diffuziýa kebşirlemek tehnologiýasy uçarlaryň titan erginli petek gurluşlarynda üstünlikli ulanyldy. Keramika we metallar diffuziýa kebşirlemek arkaly birleşdirilip bilner; wagtlaýyn suwuk fazaly diffuziýa kebşirlemek tehnologiýasynyň ulanylmagy gaty materiallaryň köp sanly kyn birleşme meselelerini çözdi, bu meseleleri çözüp bolmady.erişdiriş arkaly kebşirlemegeçmişde.
Gaty ýagdaýda birleşdirmegi iki kategoriýa bölüp bolýar. Olaryň biri pes temperatura, ýokary basyş we gysga wagt bilen birleşdirme usuly bolup, iş böleginiň ýüzüniň ýakyn gatnaşygyna we ýerli plastik deformasiýa arkaly oksid plýonkasynyň ýyrtylmagyna ýardam edýär. Plastik deformasiýa birleşdirilişi emele getirmekde esasy faktor bolup durýar. Şeýle birleşdirme usullary aşakdakylary öz içine alýarsürtülme kebşirleme, partlama kebşirlemesi, sowuk basyşly kebşirleme we gyzgyn basyşly kebşirleme, olar adatça basyşly kebşirleme diýlip atlandyrylýar. Beýlekisi, ýokary temperatura, pes basyş we deňeşdirme boýunça uzak wagtlap ulanylýan diffuziýa baglanyş usuly bolup, adatça gorag atmosferasynda ýa-da wakuumda amala aşyrylýar. Bu birleşdiriş usuly diňe minimal plastik deformasiýany döredýär we serhet diffuziýasy birleşme emele getirmekde esasy faktor bolup durýar. Şeýle birleşdiriş usullary, esasan, wakuum diffuziýa kebşirlemesi, geçiş suwuk fazaly diffuziýa kebşirlemesi, gyzgyn izostatik presleme diffuziýa kebşirlemesi we superplastik emele getirme-diffuziýa kebşirlemesi ýaly diffuziýa kebşirlemesini öz içine alýar.
Öňdebaryjy kebşirleme usullarynyň we täze prosesleriň yzygiderli peýda bolmagyndan başga-da (ýokardakylar diňe birnäçe mysal), dürli kebşirleme usullarynyň mehanizasiýa we awtomatlaşdyrma derejesi yzygiderli ýokarlanýar. Elektron tehnologiýalaryň, duýujy tehnologiýalaryň, kompýuterleriň we dolandyryş tehnologiýasynyň ösüşi kebşirleme ulgamynyň ösüşine uly itergi berdi we kebşirleme awtomatlaşdyrmasynyň akylly dolandyryşa geçmegine sebäp boldy. Hususan-da, kebşirleme robotlarynyň giň möçberli ornaşdyrylmagy kebşirlemegiň däp bolan berk awtomatlaşdyrma usulyny döwdi, kebşirlemede täze çeýe awtomatlaşdyrma usulyny açdy we kebşirleme tehnologiýasy üçin has giň ösüş giňişligini üpjün etdi. Kebşirleme häzirki zaman önümçilikde aýrylmaz gaýtadan işlemek usulyna öwrüldi. Mundan başga-da, ylmyň we tehnologiýanyň ösüşi we sosial-ykdysady ösüş bilen, ösen kebşirleme/birleşdirmegiň ulanylyş ugurlary giňelmegini dowam eder.
(4) Awtomatlaşdyrylan we intellektual kebşirleme
Mehanizasiýa we awtomatlaşdyrma kebşirleme öndürijiligini ýokarlandyrmagyň, önümiň hilini üpjün etmegiň we iş şertlerini gowulandyrmagyň möhüm serişdeleridir. Kebşirleme önümçiliginiň awtomatlaşdyrylmagy kebşirleme tehnologiýasynyň geljekki ösüş ugrydyr. Kebşirleme önümçiliginiň netijeliligini we hilini ýokarlandyrmak diňe kebşirleme prosesleriniň nukdaýnazaryndan belli bir çäklendirmelere eýedir. Elektron şöhlesi kebşirleme, lazer kebşirleme we sürtülme bilen kebşirleme ýaly kebşirleme/birleşdirme usullarynyň oýugyň geometriýasyna we ýygnamagyň hiline berk talaplary bar. Awtomatiki kebşirlemeden soň, tutuş kebşirlenen gurluş arassa, takyk we owadan bolýar, bu bolsa geçmişde kebşirleme ussahanalarynda el bilen işlemegiň yza galan hadysasyny üýtgedýär.
Häzirki zaman önümçilik tehnologiýasynyň ösüşiniň we täze tehnologiýa pudagynyň möhüm nyşanlarynyň biri hökmünde robotlar ýokary tehnologiýaly senagatyň dürli ugurlaryna möhüm täsir etdi. Kebşirleme önümçilik prosesleriniň çylşyrymlylygy we kebşirleme hiline berk talaplar, köplenç kebşirleme tehnologiýasynyň derejesi we iş şertleriniň pesligi bilen birlikde, kebşirleme prosesini awtomatlaşdyryp we intellektuallaşdyryp bilýän kebşirleme proseslerine aýratyn üns berilýär. Häzirki wagtda dünýäde robotlaryň 30% -den 40% -e çenlisi kebşirleme tehnologiýasynda ulanylýar. Kebşirleme robotlary ilki başda awtoulag senagatynda nokatly kebşirleme önümçilik liniýalarynda ulanylýardy we soňky ýyllarda olar beýleki önümçilik ugurlaryna hem giňeldi.
Ilkinji ösüş ugryakylly kebşirlemegörüş ulgamydyr. Häzirki wagtda işlenip düzülen görüş ulgamlary robotlara kebşirleme wagtynda belli bir şertlere görä alawyň hereket traýektoriýasyny awtomatiki usulda üýtgetmäge mümkinçilik berip biler, käbirleri bolsa proses parametrlerini oýugyň ölçegine görä wagtynda sazlap biler.
Ýerleşdirilen wagty: 2025-nji ýylyň 20-nji awgusty
